Każdy potrzebuje pieniędzy, a te nie biorą się znikąd. Trzeba wziąć się do pracy, tylko co wybrać - etat czy własną jednoosobową działalność gospodarczą? Znaleźć dobrą pracę jest trudno, z założeniem firmy nie ma większych problemów, ale już jej prowadzenie może okazać się ryzykowne - to zdecydowanie nie pomaga w wyborze. Jakie zatem kryteria mogą pomóc znaleźć optymalne rozwiązanie?

Istotne są koszty

Stosunek pracy

Koszty mogą obniżać przychód, tym samym działają na obniżenie dochodu, a więc też na zmniejszenie należności podatkowej. W przypadku umowy o pracę koszty uzyskania przychodu zgodnie z art. 22 ust. 2 pkt 1 updof wynoszą 111 zł 25 gr miesięcznie, a za rok podatkowy nie więcej niż 1 335 zł - dotyczy osób, które zatrudnione są przez jednego pracodawcę w miejscowości swojego zamieszkania. Ze stosunkowo wysokich kosztów uzyskania przychodu mogą skorzystać jedynie twórcy (prawa autorskie) zatrudnieni jednak na umowy cywilnoprawne (zlecenie lub umowa o dzieło). Mają oni prawo do tzw. podwyższonych 50% kosztów, jednak w 2015 roku ograniczonych rocznym limitem 42 764 zł.

Jednoosobowa działalność gospodarcza

Przy prowadzonej indywidualnej działalności gospodarczej nie ma wyznaczonych limitów kosztów. Każdy niewykluczony przepisami ustawy, rzeczywiście poniesiony wydatek związany z działalnością, prawidłowo udokumentowany (np. fakturą czy rachunkiem) może stanowić koszt. Zwykle występującymi w każdej działalności kosztami są wydatki na usługi telekomunikacyjne, eksploatację samochodu i innych urządzeń, a także amortyzacja czyli koszt zużywanego stopniowo majątku firmowego (np. laptop, telefon). W działalności zwykle więc koszty są wyższe niż w przypadku etatu.

Składki ZUS

Przy kosztach należy również pamiętać o składkach na ubezpieczenia ZUS, które są obowiązkowe zarówno przy stosunku pracy jak i w prowadzonej działalności. W przypadku osób pracujących na etacie składki finansowane są w części przez samego pracownika (ubezpieczenie emerytalne, rentowe + w całości ubezpieczenie chorobowe i zdrowotne), a w części przez pracodawcę (ubezpieczenie emerytalne, rentowe + w całości wypadkowe, FP i FGŚP). Natomiast wysokość samych składek zależy od wysokości wynagrodzenia (przepisy przewidują limit graniczny).

Struktura składek na przykładzie

Wysokość wynagrodzenia brutto

ZUS finansowany przez pracownika

ZUS finansowany przez pracodawcę

1750 zł

375,84 zł

362,95 zł

3000 zł

644,28 zł

622,20 zł

5000 zł

1073,81 zł

1037,00 zł

 

W przypadku prowadzonej działalności wysokość minimalnych składek ZUS jest stała - nie zależy od wysokości osiąganych z działalności przychodów. Ukłonem w stronę prowadzących działalność jest możliwość w ciągu pierwszych dwóch lat opłacania składek ustalonych na preferencyjnych warunkach (nie dotyczy to jednak firm współpracujących z byłym pracodawcą). Natomiast po upływie 24 miesięcy przedsiębiorca przechodzi na pełny ZUS.

Porównanie wartości składek płaconych przez przedsiębiorcę

Składki ZUS

Preferencyjne

(pierwsze 2 lata działalności)

Pełne

(podstawowe)

Zdrowotne

279,41 zł

(do odliczenia 257,76 zł)

279,41 zł

(do odliczenia 257,76 zł)

Społeczne (z chorobowym)

167,47 zł

757,76 zł

Fundusz Pracy

-

58,20 zł

RAZEM

446,88 zł

1095,37 zł

Opłacalność

Bardzo ciężko jest ustalić próg opłacalności. Nie tylko bowiem struktura kosztów i przychodów ma znaczenie. Istotnym w przypadku działalności gospodarczej jest wybór formy opodatkowania. Przy ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych dla celów wyliczenia podatku nie będą miały znaczenia koszy, ryczałt bowiem wylicza się od przychodu. Atutem tej formy jest jednak zwykle niższa stawka podatku.

Przy zasadach ogólnych (skala podatkowa) istotna jest wielkość osiąganego dochodu (przychód - koszt). Przekroczenie bowiem I progu podatkowego ( w 2015 roku 85 528 zł) będzie wiązało się z wejściem nadwyżki dochodu w wysoką 32% stawkę podatku dochodowego. Planujący zatem osiągać wysokie przychody podatnicy wybierają zwykle formę podatku liniowego. Niezależnie od wysokości dochodu wynosi on 19%, ale za to uniemożliwia wspólne rozliczenie małżonków oraz korzystanie z większości ulg podatkowych możliwych do odliczenia w zeznaniu rocznym. Przy zasadach ogólnych korzystanie z ulg jest natomiast dozwolone.

Przy szacowaniu opłacalności mogą pomóc ogólnodostępne kalkulatory przeliczeniowe:

Uwaga również na odpowiedzialność. Przy prowadzeniu jednoosobowej działalności gospodarczej przedsiębiorca odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem.

Przedsiębiorca kupuje taniej

Jeżeli przedsiębiorca przy zakładaniu działalności przedsiębiorca zdecyduje się zarejestrować jako czynny podatnik VAT, w większości przypadków daje mu to możliwość tańszego kupowania. Co prawda, płacąc uiszcza tyle samo co “zwykły etatowiec”, ale ma prawo odliczyć od zakupów naliczony podatek VAT stanowiący zwykle nieco więcej niż ⅕ ceny towaru. Oczywiście podstawowym warunkiem jest to, by zakupione towary lub usługi służyły działalności opodatkowanej.

Wakacje - plus dla etatu

Patrząc na możliwość wypoczynku - wakacji, przewagę zdają się mieć w tej kwestii etatowcy. Płatny urlop w wymiarze 20 lub 26 dni, często z dofinansowaniem zakładu pracy, wydaje się być atrakcyjną ofertą w porównaniu do przedsiębiorcy, któremu nikt za urlop nie zapłaci. W praktyce bywa jednak różnie. Etatowiec musi uzyskać zgodę pracodawcy na urlop, nie zawsze więc uda mu się wyjechać w tym terminie, w którym by chciał. Przedsiębiorca teoretycznie sam zarządza swoim czasem, choć w praktyce nie zawsze tak jest. Natłok zleceń i brak zaufanych zastępców często powoduje, że i przedsiębiorca ma problemy z “urwaniem się” na urlop.

Jak wyglądają statystyki?

Jednoosobowa działalność gospodarcza

Na koniec krótkie statystyki. Liczba nowo zarejestrowanych jednoosobowych działalności gospodarczych w roku 2014 w porównaniu do roku poprzedniego spadła o 1,3%. Na tle nowo zarejestrowanych podmiotów ogółem forma jednoosobowej działalności wciąż jest jedną z najczęściej wybieranych.

wwwwww

Źródło: Opracowano na podstawie raportu GUS: “Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w rejestrze REGON, 2014 r.”

Oczywiście analizując sytuację, należy również zwrócić uwagę na liczbę podmiotów jakie zdecydowały się wyrejestrować działalność. Liczba ta nieznacznie wzrosła, biorąc pod uwagę stosunek nowo zarejestrowanych podmiotów do podmiotów wyrejestrowanych statystyki 2014 roku w porównaniu do 2013 się pogorszyły z 1,18 (2013) do 1,01 (2013). Trzeba także wspomnieć, że wyrejestrowane podmioty to nie tylko przedsiębiorstwa upadłe, ale również i te, które ze względu na rozwój postanowiły zmienić formę prowadzania działalności.    

Etat czy działalność 

Źródło: Opracowano na podstawie raportu GUS: “Zmiany strukturalne grup podmiotów gospodarki narodowej w rejestrze REGON, 2014 r.”

Etat

Wynagrodzenie - czyli to czego nie da się porównać przy badaniu jednoosobowych działalności gospodarczych, można wstępnie przeanalizować przy pracy na etat. Przeciętne wynagrodzenie w kolejnych kwartałach 2014 oscyluje średnio w granicach 3 800 zł.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenie 2014 rok

Źródło: Opracowano na podstawie komunikatów GUS

Natomiast minimalne wynagrodzenie za pracę z poziomu 1 680 zł w 2014 roku wzrosło do 1 750 zł na 2015 rok.

W przypadku etatu dochodzą również kwestie związane z bezrobociem. Według statystyk stopa bezrobocia z początkiem 2015 roku wynosiła 12%, co daje wyższą wartość w porównaniu do grudnia 2014, kiedy to oscylowała na wysokości 11,50 %. Statystyki najbardziej korzystne były w październiku 2014 - wysokość 11,30% była najniższa od około 3 lat.

Etat czy działalność?

Trudna decyzja, z którą każdy musi zmierzyć się sam. Plusy i minusy są po obu stronach, a zmieniająca się sytuacja gospodarcza nie ułatwia podjęcia decyzji. Ciekawym i kuszącym dla niektórych rozwiązaniem może być etat i działalność razem. Zaletą tego rozwiązania jest brak dublowania składek społecznych ZUS. Jeżeli wynagrodzenie za etat jest równe lub wyższe niż minimalna krajowa (1 750 zł), z tytułu prowadzonej działalności przedsiębiorca ma obowiązek opłacać jedynie składkę zdrowotną (279, 41 zł). Przed podjęciem decyzji warto przeanalizować różne aspekty wpływające na opłacalność danej formy zarobkowania i mieć na uwadze fakt, że w każdym momencie można ją zmienić.